Anatör kulüplerin yaşadığı asıl sorun, devletin hiç yardım yapmaması değil; yapılan yardımların kulüp sayısının çokluğu karşısında yetersiz kalması, dağıtımdaki kriterler ve artan maliyetlerdir.
Amatör kulüplerin neden hâlâ ciddi maddi imkansızlıklar yaşadığını ve sistemin nasıl işlediğini şu maddelerle özetleyebiliriz:
1. Yardımların Belli Kriterlere Bağlı Olması
Devletin (Gençlik ve Spor Bakanlığı) çıkardığı yönetmeliklere göre her önüne gelen amatör kulübe doğrudan para aktarılmaz. Nakdi ve ayni yardım alabilmek için kulüplerin şu şartları taşıması gerekir:
Aktif olarak liglere katılıyor olmak (başvurup ligden çekilenler ceza alır ve yardım kesilir).
Belirli bir sporcu ve üye sayısına sahip olmak (örneğin illerde en az 50, ilçelerde 25 aktif sporcu şartı gibi).
Kulübün belgeli bir antrenörünün bulunması.
Ceza almamış veya şikeye karışmamış olmak.
Bu şartları yerine getiremeyen veya evrak takibini yapamayan küçük mahalle kulüpleri yardımlardan mahrum kalabilmektedir.
2. Havuzun Geniş, Payın Küçük Olması
Türkiye genelinde binlerce amatör spor kulübü var. Bakanlık her yıl milyonlarca liralık bütçeler ayırsa da (örneğin sadece İstanbul'daki amatör kulüplere tek seferde 180 milyon TL, Adana'da 9 milyon TL gibi toplu destekler verilmektedir), bu para kulüp başına bölündüğünde; lisans bedelleri, malzeme giderleri, deplasman masrafları ve saha kiraları gibi büyük giderleri karşılamaya yetmemektedir.
3. Belediyelerin Bütçe Sınırları
Belediye Kanunu (5393 Sayılı Kanun, Madde 14), belediyelerin amatör spor kulüplerine nakdi yardım yapmasına izin verir. Ancak devlet, belediyelerin bu yardımlarla bütçelerini suistimal etmesini önlemek için yasal bir üst sınır koymuştur:
Büyükşehir belediyeleri bir önceki yılın genel bütçe vergi gelirlerinin en fazla binde yedisini (%0.7),
Diğer belediyeler ise en fazla binde on ikisini (%1.2) amatör spora nakdi yardım olarak ayırabilir.
Bu yasal sınırlar nedeniyle belediyeler isteseler bile kulüplere sınırsız para aktaramazlar.
4. Giderlerin Aşırı Artması
Amatör bir kulübün ayakta kalması eskisine göre çok daha maliyetlidir. Sporcuların malzeme ihtiyaçları (krampon, forma, eşofman), vize ve lisans ücretleri, deplasmanlar için araç kiraları ve hakem ücretleri gibi kalemler enflasyonla birlikte ciddi şekilde artmıştır. Devletin verdiği yılda bir kerelik nakdi destekler, kulübün sadece birkaç aylık masrafını karşılayabilmektedir.
Özetle: Devlet amatör kulüplere tesis, saha, antrenman malzemesi sağlar ve nakdi bütçe ayırır. Ancak amatör sporun profesyonel endüstri gibi kalıcı gelir kaynakları (yayın geliri, büyük sponsorluklar, bilet satışı) olmadığı için, devlet ve belediye yardımları devede kulak kalmakta ve kulüp yöneticileri sürekli ceplerinden para harcamak zorunda kalmaktadır.
