Bugün Şanlıurfa’nın en yoğun ulaşım akslarına baktığımızda tablo ortada. Karaköprü’den şehir merkezine, Abide’den Osmanbey Kampüsü’ne kadar uzanan güzergâhlarda özellikle günün belirli saatlerinde ciddi bir trafik yoğunluğu yaşanıyor. Nüfus artıyor, araç sayısı çoğalıyor, yeni yerleşim alanları ortaya çıkıyor.
Peki böyle bir şehirde, yıllar önce gündeme alınan raylı sistem projesine ne oldu?
İşte cevap bekleyen soru tam da burada başlıyor.
2013’te başlayan hikâye
Şanlıurfa’nın raylı sistem hikâyesi yeni değil.
Projenin geçmişi 2013 yılına kadar uzanıyor. O dönemde Ulaştırma Bakanlığı Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü uzmanlarının Şanlıurfa’ya gelerek Harran Üniversitesi Osmanbey Kampüsü bağlantılı hafif raylı sistem için fizibilite çalışması başlattığı belirtilmişti.
Üstelik düşünülen sistem yalnızca üniversite ile şehir merkezini birbirine bağlayan sınırlı bir hat değildi.
Planlamalarda şehir merkezi, Karaköprü, TOKİ, havaalanı ve Harran Üniversitesi Osmanbey Kampüsü gibi önemli noktaların raylı sistem ağıyla birbirine bağlanması öngörülüyordu.
Başka bir ifadeyle, Şanlıurfa’nın bugünkü ulaşım haritasının önemli bir bölümünü kapsayabilecek bir sistemden söz ediliyordu.
O günlerde yapılan çalışmaların üzerinden tam anlamıyla bir nesil sayılabilecek kadar zaman geçti.
Ancak raylı sistem hâlâ Şanlıurfa’nın ulaşım hayalleri arasında.
2016’da dört etaplı proje
Raylı sistem konusu 2016 yılında da Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi tarafından daha kapsamlı şekilde gündeme taşındı.
Projede raylı sistem ağının dört etap halinde hayata geçirilmesi planlandı.
Bu etaplardan en dikkat çekici olanlardan biri, Abide Kavşağı ile Harran Üniversitesi Osmanbey Kampüsü arasındaki hafif raylı sistem hattıydı.
Dönemin planlamalarında hattın önemli bir bölümünün yükseltilmiş platform üzerinde yapılması öngörülürken, toplam raylı sistem yatırımının yaklaşık 200 milyon avro seviyesinde olacağı ifade edilmişti.
Bugünün ekonomik koşulları düşünüldüğünde o rakamın artık güncel olmadığını söylemeye gerek bile yok.
Ancak asıl mesele maliyetin ne kadar olduğu değil.
Asıl mesele, yıllar önce hazırlanan bir ulaşım vizyonunun neden bugün hâlâ hayata geçirilememiş olması.
Sadece basında kalmadı
Raylı sistem projesiyle ilgili dikkat çeken ayrıntılardan biri de Harran Üniversitesi’nin 2017 yılı İdare Faaliyet Raporu’nda konuya ilişkin kayıtların bulunması.
ü
Bu durum, Osmanbey Kampüsü’nün raylı sistemle şehir merkezine bağlanması fikrinin yalnızca siyasi açıklamalardan veya basında çıkan haberlerden ibaret olmadığını gösteriyor.
Konu Türkiye Büyük Millet Meclisi tutanaklarına da yansıdı.
Osmanbey Kampüsü, Abide Kavşağı ve havaalanı güzergâhlarında tramvay hatlarının yapılmasına ilişkin talepler Meclis gündeminde de dile getirildi.
Yani proje farklı dönemlerde farklı kurumların gündemine girmiş, fizibilite çalışmaları yapılmış ve kamuoyunda tartışılmış bir proje.
Peki sonra ne oldu?
Şanlıurfa büyüdü, ihtiyaç daha da arttı
Aradan geçen yıllarda Şanlıurfa aynı şehir olarak kalmadı.
Karaköprü büyüdü.
Yeni konut alanları oluştu.
Osmanbey Kampüsü çevresindeki hareketlilik arttı.
Şehir merkezinin trafik yükü ağırlaştı.
Özel araç sayısı yükseldi.
Dolayısıyla 2013 yılında tartışılan raylı sistem ihtiyacı bugün daha az değil, aksine daha fazla hissediliyor.
Bugün Şanlıurfa’nın ulaşım sorununa baktığımızda yalnızca yeni yollar veya kavşaklar üzerinden düşünmek yeterli olmayabilir.
Çünkü şehir büyüdükçe toplu taşıma sisteminin de buna paralel olarak büyümesi gerekiyor.
Raylı sistem işte tam bu noktada yeniden gündeme geliyor.
Eski proje aynen uygulanmak zorunda değil
Burada önemli bir ayrım yapmak gerekiyor.
Yıllar önce hazırlanmış projeyi olduğu gibi bugün uygulamak zorunda değiliz.
Şehir değişti.
Nüfus değişti.
Ulaşım alışkanlıkları değişti.
Teknoloji değişti.
Maliyetler değişti.
Dolayısıyla geçmişte yapılan fizibilite çalışmalarının güncellenmesi, güzergâhların yeniden değerlendirilmesi ve projenin bugünün Şanlıurfa’sına göre yeniden tasarlanması gerekiyor.
Belki Abide–Osmanbey hattı bugün farklı bir güzergâhla planlanmalı.
Belki Karaköprü bağlantısı güçlendirilmeli.
Belki havaalanı ve şehir hastanesi gibi yeni ulaşım merkezleri sisteme dâhil edilmeli.
Bunların cevabını ancak güncel teknik çalışmalar ortaya koyabilir.
Kamuoyunun sorusu çok açık
Tam da burada Şanlıurfa kamuoyunun sorması gereken bazı sorular var.
Harran Üniversitesi mevcut yönetimi, Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi, Şanlıurfa Valiliği ve ilgili kurumlarla raylı sistem projesi konusunda son dönemde herhangi bir görüşme gerçekleştirdi mi?
Gerçekleştirildiyse projenin bugün geldiği nokta nedir?
Geçmişte hazırlanan fizibilite raporları yeniden incelendi mi?
2013 ve 2016 yıllarında gündeme gelen güzergâhlar güncellendi mi?
Abide–Osmanbey hattıyla ilgili yeni bir çalışma yapılıyor mu?
Karaköprü, TOKİ ve havaalanı bağlantıları yeniden değerlendiriliyor mu?
Ve en önemlisi…
Şanlıurfa’nın raylı sistem projesi bugün herhangi bir kurumun çalışma programında yer alıyor mu?
Bu soruları sormak herhangi bir kurum veya kişiyi suçlamak değildir.
Aksine, kentin geleceğini doğrudan ilgilendiren bir proje hakkında kamuoyunun bilgi talep etmesidir.
Artık yeni bir ulaşım vizyonuna ihtiyaç var
Şanlıurfa’nın önünde iki seçenek var.
Ya yıllar önce hazırlanmış projeler yalnızca arşivlerde kalacak ve şehir büyüdükçe trafik sorunuyla birlikte yeni çözümler aranacak.
Ya da geçmişte yapılan çalışmalar yeniden ele alınacak, güncellenecek ve Şanlıurfa’nın gelecek 20-30 yılına ışık tutacak kapsamlı bir ulaşım planı hazırlanacak.
Elbette raylı sistem tek başına bütün ulaşım sorunlarını çözmez.
Ancak büyükşehirlerin ulaşım planlamasında yüksek kapasiteli toplu taşıma sistemlerinin önemli bir yere sahip olduğu da açık.
Şanlıurfa’nın artık günü kurtaran çözümlerden ziyade, geleceği planlayan projelere ihtiyacı var.
Ve son soru…
Yıllar önce fizibilitesi yapılan…
Güzergâhları konuşulan…
Dört etaplı planlaması gündeme gelen…
Üniversitenin faaliyet raporuna giren…
TBMM tutanaklarında dahi kendisine yer bulan…
Şanlıurfa’nın raylı sistemine ne oldu?
Dosya nerede?
Çalışmalar hangi aşamada?
Yeni bir proje var mı?
Yoksa yıllar önce hazırlanan dosyalar hâlâ raflarda mı bekliyor?
Şanlıurfa kamuoyunun artık bir vaat değil, açık, şeffaf ve somut bir cevap beklediği kanaatindeyim.
Çünkü şehir büyüyor.
Trafik artıyor.
Ulaşım ihtiyacı büyüyor.
Ve yıllar önce konuşulan raylı sistem, bugün artık bir hayalden çok, yeniden ciddi biçimde değerlendirilmesi gereken bir ulaşım seçeneği olarak Şanlıurfa’nın önünde duruyor.
Şanlıurfa’nın raylı sistemine ne oldu?
Bu sorunun cevabını artık şehir adına sormanın zamanı geldi.
